Τρ21112017

Τελευταία Ενημέρωση11:33:18 AM

Back Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Ενημέρωση Αργολικά Νέα - Ειδήσεις Τοπικά Πολιτιστικά Νέα Δημήτριος Υψηλάντης: Ο ανιδιοτελής πατριώτης και η σχέση του με το Ναύπλιο

Δημήτριος Υψηλάντης: Ο ανιδιοτελής πατριώτης και η σχέση του με το Ναύπλιο

ypsilantis cover

Παρουσιάζουμε σήμερα το πλήρες κείμενο του ιστορικού-αρχειονόμου Δημήτρη Χ. Γεωργόπουλου για τον Δημήτριο Υψηλάντη που αποτέλεσε το θέμα ομιλίας κατά την πρόσφατη εκδήλωση για τα 200 χρόνια από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας που διοργάνωσε ο ΔΟΠΠΑΤ του Δήμου Ναυπλιέων. Το argolidalife.gr ευχαριστεί θερμά τον κ. Γεωργόπουλο για την παραχώρηση της εργασίας του, προκειμένου να δημοσιευτεί στον ιστότοπό μας.

Για καλύτερη πλοήγησή σας στο κείμενο μπορείτε:

  1. Πατώντας επάνω στον αριθμό κάθε υποσημείωσης να μεταφερθείτε στη αντίστοιχη σημείωση στο τέλος του κειμένου. Στο τέλος κάθε υποσημείωσης υπάρχει η ένδειξη-σύνδεσμος (link): [επιστροφή στο κείμενο]. Πατώντας επάνω σε αυτόν τον σύνδεσμο, επιστρέφετε ξανά στο σημείο του κειμένου στο οποίο αναφέρεται η σημείωση, για να συνεχίσετε το διάβασμα.
  2. Υπάρχουν λέξεις-σύνδεσμοι μέσα στο κείμενο με κόκκινο χρώμα. Πατώντας επάνω σε αυτές με το ποντίκι σας μπορείτε να δείτε την εικόνα ή εικόνες που αφορούν το συγκεκριμένο κομμάτι του κειμένου.

Δημήτριος Υψηλάντης: Ο ανιδιοτελής πατριώτης και η σχέση του με το Ναύπλιο

Είναι δύσκολο στο σύντομο διάστημα μιας ομιλίας να αναφερθεί κανείς στη ζωή και τη δράση ενός ανθρώπου, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για μια προσωπικότητα σαν κι αυτή του Δημήτριου Υψηλάντη.

Παρόλα αυτά θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα του άνδρα που τόσα πολλά προσέφερε στο μεγάλο αγώνα της Ανεξαρτησίας.


Βιογραφικά

Ο Δημήτριος Υψηλάντης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 25 Δεκεμβρίου 1793 ή 1794 και πέθανε στο Ναύπλιο στις 5 Αυγούστου 1832 σε ηλικία 38 ετών.

Καταγόταν από φαναριώτικη οικογένεια και ήταν δευτερότοκος γιος του Κωνσταντίνου Υψηλάντη , Μεγάλου Διερμηνέα [1] στην Πύλη [2] και αργότερα ηγεμόνα της Βλαχίας [3], και της δεύτερης γυναίκας του Ελισάβετ, το γένος Βακαρέσκου, βλάχικης καταγωγής. Είχε άλλα τέσσερα αδέλφια και τρεις αδελφές.


Προσωπικότητα

Ο Δημήτριος Υψηλάντης υπήρξε ειλικρινής, άδολος, μαχητικός, γενναιόδωρος (θα μπορούσαμε να παραθέσουμε πλήθος επιθέτων)∙ ήταν ένας πραγματικός Πατριώτης με Π κεφαλαίο. Όμως, παρά τις εξαιρετικές προθέσεις του δεν είχε τη στόφα του ηγέτη, δεν είχε δύναμη επιβολής, προκειμένου να αντιμετωπίσει καταστάσεις και άτομα και να δώσει άλλη τροπή στα πράγματα του Αγώνα. Ήταν δέσμιος του περιβάλλοντός του, που το αποτελούσαν Φιλικοί και στρατιωτικοί, και των στενών συμβούλων του.

Επιπλέον, τον αδικούσε η εμφάνισή του. Ήταν μικρόσωμος, δύσμορφος, με εύθραυστα μέλη . Είχε μεγάλη φαλάκρα, ρυτίδες στο μέτωπο και φωνή αδύνατη, ένρινη και δυσαρθρική. Εντούτοις, είχε τέτοιο ψυχικό σθένος που μπόρεσε να ξεπεράσει τις φυσικές του αδυναμίες και να διακριθεί στα πεδία της πολιτικής και του πολέμου στη διάρκεια της σύντομης ζωής του.


Πολιτική και στρατιωτική δράση

Η πολιτική και στρατιωτική δράση του Δημήτριου Υψηλάντη υπήρξε σημαντική. Θα αναφερθούμε στα κυριότερα γεγονότα, από τα οποία καταφαίνεται η προσωπικότητά του και δικαιολογούνται οι παραπάνω χαρακτηρισμοί.

Ο Δημήτριος εκπαιδεύθηκε στο Παρίσι για οχτώ χρόνια «περί τα στρατιωτικά» και στη συνέχεια επέστρεψε στη Ρωσία, όπου κατατάχθηκε στο σώμα των Ουσσάρων της αυτοκρατορικής φρουράς στην Πετρούπολη. Υπηρέτησε μέχρι την έκρηξη της Επανάστασης και έφτασε στο βαθμό του λοχαγού.

Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1818 από τον αδελφό του Νικόλαο, και έλαβε το συνθηματικό όνομα Χαρίτος. Στη συνέχεια μύησε τον άλλο αδελφό του Γεώργιο. Από το έτος αυτό μέχρι την έκρηξη της Επανάστασης στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες οι Υψηλάντες αφιερώθηκαν «ψυχή τε και σώματι εις την παρασκευήν του αγώνος».

Και ενώ το «Γενικό Πολεμικό Σχέδιο» προέβλεπε να κατεβεί στον ελλαδικό χώρο ο Αλέξανδρος για να αναλάβει την αρχηγία της Επανάστασης , αιφνιδίως αποφάσισε να αρχίσει η Επανάσταση από τις Παραδουνάβιες ηγεμονίες και να στείλει στην Πελοπόννησο τον αδελφό του Δημήτριο.

Ο Δημήτριος από τα τέλη Φεβρουαρίου μέχρι τα τέλη Μαίου 1821, που αναχώρησε από την Τεργέστη για την Ύδρα, προσπαθούσε να συγκεντρώσει χρήματα. Τελικώς, κατόρθωσε να συγκεντρώσει το ποσό των 300.000 φράγκων, τα οποία προέρχονταν από την προίκα της αδελφής του Μαρίας, από τη δική του περιουσία και από συνεισφορές ομογενών.

Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι ταξίδεψε με το υπό ρωσική σημαία πλοίο του Ορθόδοξου Κροάτη Παύλου Στοϊκόβιτς, στο οποίο είχε φορτώσει όπλα, πολεμοφόδια, τρόφιμα και είδη ένδυσης και υπόδησης, προκειμένου να οργανώσει σώμα τακτικού στρατού αποτελούμενο από 300 άνδρες. Έφτασε στην Ύδρα στις 8 Ιουνίου 1821 ως Πληρεξούσιος του αδελφού του Αλέξανδρου «Γενικού Επιτρόπου της Αρχής». Η υποδοχή που του επιφυλάχθηκε ήταν αποθεωτική αφενός λόγω της καταγωγής του και αφετέρου γιατί τον θεωρούσαν «κομιστήν ρωσικής βοηθείας».

Οι δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει ήταν πάμπολλες. Δεν αρκούσε το συστατικό γράμμα του αδελφού του για να αναγνωριστεί και καθιερωθεί ως αρχηγός της Επανάστασης. Έπρεπε να κατακτήσει την εμπιστοσύνη ενός λαού που για τετρακόσια χρόνια ήταν σκλαβωμένος και είτε τον διοικούσαν οι Τούρκοι και τα εγχώρια όργανά τους είτε ήταν αυτοδιοικούμενος. Έπρεπε να διοικήσει έναν στρατό που τον αποτελούσαν κλέφτες και αρματολοί, δοκιμασμένοι και σκληροί πολεμιστές, που υπάκουαν μόνο στον καπετάνιο τους. Τέλος, έπρεπε να αχρηστεύσει ή να παραμερίσει θεσμούς που τους υπερασπίζονταν άνθρωποι έμπειροι και οικονομικά ισχυροί. Και εάν έγινε αποδεκτός από τους Υδραίους και τους Σπετσιώτες ήταν γιατί απέβλεπαν στην ανάγκη ύπαρξης ενός αρχηγού για τη διεξαγωγή του Αγώνα.

Δεν συνέβη όμως το ίδιο και στην Πελοπόννησο. Εκεί ήρθε σε σύγκρουση με τους πρόκριτους. Και αυτό γιατί ο Δημήτριος Υψηλάντης κόμιζε ένα, θα λέγαμε, φιλελεύθερο πνεύμα που χαρακτήριζε τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας. Σχεδίαζε τη συγκρότηση κεντρικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Όμως, κάτι τέτοιο ερχόταν σε αντίθεση με τα σχέδια των προκρίτων του Μοριά, που εκπροσωπούσαν την ολιγαρχική παράταξη, και έλεγχαν την κατάσταση μέσω της Πελοποννησιακής Γερουσίας και των τοπικών δημογεροντιών.

Ο Δημήτριος Υψηλάντης δεν θα μπορούσε να βρει συμμάχους παρά μόνο μεταξύ των στρατιωτικών, εξάλλου και ο ίδιος ήταν στρατιωτικός, προκειμένου να εδραιώσει την Αρχή του. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας σοβούσε μια αντιπαλότητα ανάμεσα στους στρατιωτικούς και τους πρόκριτους. Έτσι, από την εποχή που ήταν στην Ύδρα οι στρατιωτικοί που αποτελούσαν το περιβάλλον του οργάνωσαν τον πρώτον κατά των προκρίτων συνασπισμό, του οποίου τέθηκε επικεφαλής. Αυτή η διαμάχη προκρίτων – στρατιωτικών είχε σαν αποτέλεσμα να ξεσπάσει ο Α΄ εμφύλιος πόλεμος το 1823.

Προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την προσωπικότητα του Δημήτριου Υψηλάντη θα αναφερθούμε σε τέσσερα γεγονότα που νομίζουμε ότι ήταν πολύ σημαντικά για τον Αγώνα αλλά και για τον ίδιο τον Υψηλάντη.

Το πρώτο είναι η συνέλευση στα Βέρβενα της Κυνουρίας τον Ιούνιο του 1821. Εκεί έγινε η πρώτη μεγάλη σύγκρουση μεταξύ της φατρίας των προκρίτων και εκείνης των φιλικών και στρατιωτικών. Στα Βέρβενα είχε συγκροτηθεί το πρώτο οργανωμένο στρατόπεδο και είχαν συγκεντρωθεί περίπου 10.000 ψυχές. Οι πρόκριτοι ουσιαστικά δεν αναγνώρισαν την Αρχή του Υψηλάντη. Εκεί όμως φάνηκε και η αδυναμία του να λειτουργήσει ως ηγέτης και να συγκρουστεί με το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο που εκπροσωπούσαν οι πρόκριτοι. Προτίμησε να αποχωρήσει παρόλο που είχε τη στήριξη του λαού. Πήγε στην πολιορκημένη Τρίπολη, αλλά και από εκεί έφυγε για τον Κορινθιακό κόλπο, προκειμένου να αντιμετωπίσει την απόβαση εχθρικών στρατευμάτων. Η εσπευσμένη και δυσερμήνευτη αναχώρησή του ήταν επιζήμια σ’ εκείνες τις κρίσιμες ώρες. Ο ίδιος δήλωνε αργότερα μεταμέλεια γι’ αυτή του την ενέργεια.

dervenakia mahi
Ο Δ. Υψηλάντης πήρε μέρος και διακρίθηκε στη μάχη των Δερβενακίων.

Το δεύτερο γεγονός είναι η «Απολογία» του προς τη Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους Κυνουρίας την Άνοιξη του 1823. Ήδη από την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου είχε εκλεγεί τυπικά στη θέση του Προέδρου του Βουλευτικού σώματος. Προτίμησε όμως να βρίσκεται στα πεδία των μαχών παρά στην έδρα του προέδρου του Βουλευτικού. Οι αντίπαλοί του, πρόκριτοι και Φαναριώτες, με προεξάρχοντα τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, βυσσοδομούσαν και τελικά κατόρθωσαν να τον καθαιρέσουν από τη θέση του Προέδρου «διότι απεχωρίσθη του σώματος άνευ αδείας αυτού …. και πολλάς προσκλήσεις και διαμαρτυρίας λαβών ουχ υπήκουσεν ελθείν εις Ερμιόνην, όπου η Διοίκησις τας διατριβάς εποίει». Ήταν τότε που ο Μαχμούτ Πασάς Δράμαλης κατέβαινε με το ασκέρι του με σκοπό να καταλάβει την Κόρινθο, το Άργος, το Ναύπλιο και την Τρίπολη. Ο Υψηλάντης έσπευσε να τον αντιμετωπίσει και τελικά κλείστηκε στο φρούριο του Άργους για να τον καθυστερήσει, ενώ αυτοί που τον κατηγορούσαν είχαν επιβιβαστεί για ασφάλεια στο πλοίο του καπετάν Νικολάου Μπόταση, όπου και συνεδρίαζαν.

Ο ίδιος ζήτησε να συγκληθεί η Εθνοσυνέλευση, προκειμένου «να παρρησιάσει την ειλικρίνειαν και αθωότητά του». Έχει σωθεί ένα μακροσκελές κείμενο προς την Εθνοσυνέλευση, το οποίο έχει βαφτιστεί ως «Απολογία» και στο οποίο δεν κάνει λόγο για την προσφορά και τη δράση του, αλλά εκφράζει τα παράπονά του και προσπαθεί να άρει τις εναντίον του άδικες κατηγορίες. Και μόνο αυτή η στάση του δείχνει πόσο σεμνός και ανιδιοτελής ήταν.

Το τρίτο είναι η στάση του στη λεγόμενη «πράξη υποταγής». Με τον δεύτερο εμφύλιο πόλεμο το 1825 και την προέλαση του Ιμπραήμ «η κατάσταση στην επαναστατημένη Πελοπόννησο απέβη κρίσιμη. Ο Δημήτριος Υψηλάντης και ελάχιστοι οπλαρχηγοί δεν υπέγραψαν το καλοκαίρι του 1825 την απονενοημένη «πράξη υποταγής», σύμφωνα με την οποία το ελληνικό Έθνος έθετε «… εκουσίως την ιεράν παρακαταθήκην της αυτού Ελευθερίας, Εθνικής Ανεξαρτησίας και της πολιτικής αυτού υπάρξεως υπό την μοναδικήν υπεράσπισιν της Μεγάλης Βρεταννίας».

Το τέταρτο είναι η επιστολή του προς την Γ΄ Εθνοσυνέλευση που ξεκίνησε στην Πιάδα (Νέα Επίδαυρο) και συνεχίστηκε στην Τροιζήνα. Το Μεσολόγγι μόλις είχε πέσει στα χέρια των Τούρκων και ο Ιμπραήμ αλώνιζε στην Πελοπόννησο. Η Επανάσταση έπνεε τα λοίσθια. Η Συνέλευση αποφάσισε να ζητήσει τη μεσολάβηση της Αγγλίας για συμβιβασμό με την Τουρκία. Ο Υψηλάντης αντέδρασε και έστειλε προς την συνέλευση μνημειώδες κείμενο εθνικής υπερηφάνειας και φιλοπατρίας.

«Κύριοι!
Και ως απλούς πολίτης και ως πρωταίτιος του σημερινού αγώνος, χρεωστώ εις το Έθνος μου, εις την οικογένειάν μου, εις εμέ τον ίδιον να εκφράσω παρρησία τα φρονήματά μου εις μίαν κρίσιμον περίστασιν, εκ της οποίας κρέμαται η μέλλουσα τύχη της Ελλάδος.

Η Εθνική Συνέλευσις, αποφασίζουσα να ζητήση την μοναδικήν μεσιτείαν του εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεως της Αγγλίας, δια να συμβιβάση την Ελλάδα με τους τυράννους της, παρεκτρέπεται από τα ιερά χρέη της, και από τον προς ον όρον της συγκροτήσεώς της.

Ο λαός, Κύριοι, του οποίου παρρησιάζετε το πρόσωπον, δεν σας έδωκε πληρεξουσιότητα να καταργήσετε την εθνικήν και πολιτικήν ανεξαρτησίαν του, αλλά να την στερεώσετε, να την διαιωνίσετε. Η ιστορία θέλει κρίνει μίαν ημέραν αδεκάστως αυτήν την πράξιν σας. ...».

Και τελειώνει:

«Αν εξ’ εναντίας δια λόγους αποκρύφους εις εμέ η Εθνική Συνέλευσις επιμένη εις την προλαβούσαν απόφασίν της, κρίνω χρέος μου ιερόν και απαραίτητον να διαμαρτυρηθώ ως και ήδη διαμαρτύρομαι επισήμως κατ’ αυτής ενώπιον του Ελληνικού λαού, και όλων των λοιπών της χριστιανικής Ευρώπης, ως κατά μιας πράξεως παρανόμου, αντιελληνικής και διόλου αναξίας ενός Έθνους, το οποίον υπεδουλώθη μεν πολλάκις, πλην ποτέ δεν εσυμβιβάσθη με τους τυράννους του.

Έλλην όμως και φίλος άδολος της ελευθερίας του Έθνους μου, δεν θέλω λείψει να συναγωνισθώ μετά των λοιπών συναδέλφων μου και να χύσω και την τελευταίαν ρανίδα του αίματός μου ενόσω διαρκεί ο υπέρ ανεξαρτησίας πόλεμος.

Παρακαλώ δε να μοι δοθή επίσημον αντίγραφον της παρούσης μου διαμαρτυρήσεως.

Τη 12 Απριλίου 1826, εις Πιάδαν.
Ο πατριώτης
Δημήτριος Υψηλάντης
Επί του νώτου: Αναφορά Δ. Υψηλάντη
Ανεγνώσθη τη 12 Απριλίου 1826.»

«Αντί απαντήσεως η Εθνική Συνέλευση απέκλεισε τον Υψηλάντη “από κάθε πολιτικόν και στρατιωτικόν υπούργημα” με το σκεπτικό ότι “καθυβρίζει αυθαδώς τους νομίμους πληρεξουσίους του έθνους και διαμαρτύρεται εναντίον αυτών διά τας πράξεις των”».

mahi tis petras
Η μάχη της Πέτρας, το αποκορύφωμα της στρατιωτικής δράσης του Δ. Υψηλάντη.

Τέλος, αποκορύφωμα της στρατιωτικής δραστηριότητάς του και των επιτυχιών του ήταν η μάχη της Πέτρας, μεταξύ της Λειβαδιάς και των Θηβών, στις 12/9/1829, που ίσως μπορεί να θεωρηθεί η σημαντικότερη μάχη της Επανάστασης. Οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν. Με την συνθήκη αυτή (την πρώτη σε όλη τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης, στην οποία υποχρεώνονταν τακτικές τούρκικες δυνάμεις) οι Τούρκοι δέχτηκαν να εκκενώσουν την Ανατολική Ελλάδα. Να σημειώσουμε ότι είχε γίνει σαφές ότι στο νέο κράτος θα συμπεριλαμβάνονταν μόνο τα εδάφη που είχαν ελευθερωθεί. Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι Υψηλάντης ξεκίνησε την Επανάσταση και Υψηλάντης την τελείωσε μιας και η μάχη της Πέτρας ήταν η τελευταία μάχη της Επανάστασης.

Ας δούμε τώρα ποια ήταν η σχέση του με το Ναύπλιο όσο ζούσε, όταν πέθανε αλλά και μετά το θάνατό του.


Η κατοικία του

Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) νομού Αργολίδας υπάρχει αχρονολόγητη απογραφή ., που η προσωπική μας έρευνα έδειξε ότι πρόκειται για απογραφή που έγινε στο χρονικό διάστημα Αυγούστου 1832 – Ιανουαρίου 1833. Η οικία Υψηλάντη καταγράφεται με τον αριθμό 18, αλλά δεν αναφέρεται ότι κατοικούν άνθρωποι. Είναι προφανές ότι η απογραφή πραγματοποιήθηκε μετά το θάνατο του Υψηλάντη. Το σπίτι του Δημήτριου Υψηλάντη, σύμφωνα με το τοπογραφικό που δημοσίευσε ο αείμνηστος Τάκης Μαύρος, βρίσκεται στη σημερινή οδό Ανδρέα Συγγρού, «στα βορεινά της οικίας Άρμανσμπεργκ ». Μάλιστα, στην απογραφή του 1839 η σημερινή οδός Ανδρέα Συγγρού, δηλαδή η οδός που περνούσε μπροστά από το σπίτι του Υψηλάντη, αναφέρεται ως οδός «Υψηλάντου».

Στο Ναύπλιο κατοικούσε και η Μαντώ (Μαγδαληνή) Μαυρογένους . Προτομή της υπάρχει στην Πλατεία Φιλελλήνων , στην παραλία[4]. Το σπίτι της ήταν κοντά σε εκείνο του Υψηλάντη .. (στην απογραφή του 1832-33 καταγράφεται με τον αριθμό 10). Είναι γνωστός ο μεταξύ τους ατυχής έρωτας θύμα του πανούργου Ιωάννη Κωλέττη.


Ο θάνατος

Στις 4 προς 5 Αυγούστου 1832, σε ηλικία μόλις 38 ετών, ο Δημήτριος Υψηλάντης εκπλήρωσε «το κοινόν χρέος». Η κηδεία του ήταν μεγαλοπρεπής και πάνδημη. Επικήδειο εκφώνησε ο Μιχαήλ Σχινάς και επιτάφιο ο Γεώργιος Τερτσέτης. Ο νεκρός ενταφιάστηκε στο δεξιό μέρος του νάρθηκα του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Γεωργίου..

Ως αιτία θανάτου πιθανολογείται η κληρονομική ασθένεια της μυοτονικής δυστροφίας. Πρόκειται για ασθένεια άγνωστη την εποχή του θανάτου του Υψηλάντη∙ περιγράφηκε το 1909. Εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία των 20 έως 30 ετών. Η ασθένεια εξελίσσεται με βραδύ ρυθμό και οδηγεί στο θάνατο, συνήθως από αναπνευστικές λοιμώξεις, πριν από το 40ο έτος της ηλικίας. Οι περιγραφές που έχουμε για την εμφάνιση, την κινητικότητα και γενικά τη συμπεριφορά του Δημήτριου Υψηλάντη είναι πολύ κοντά στα συμπτώματα της νόσου.


Το μνημείο

Το Μάιο του 1843 πραγματοποιήθηκε η μετακομιδή των λειψάνων του Δημητρίου Υψηλάντη και η εναπόθεσή τους σε μαρμάρινο μνημείο. Στα ΓΑΚ νομού Αργολίδας υπάρχει πλούσιο αρχειακό υλικό, από τη μελέτη του οποίου προέρχεται ένα μεγάλο μέρος των στοιχείων που θα παραθέσουμε. Συγκεκριμένα ο αδελφός του Γεώργιος έφερε στο Ναύπλιο μαρμάρινο μνημείο, το οποίο είχε κατασκευασθεί στη Βιέννη. Αρχικά ζήτησε να τοποθετηθεί στο νάρθηκα ή το καθολικό του ναού του Αγίου Γεωργίου, αλλά η Ιερά Σύνοδος απέρριψε το αίτημα «ως αντιβαίνον εις τα έθιμα της καθ’ υμάς του Χριστού εκκλησίας».

Έτσι, αποφασίστηκε να στηθεί το μνημείο στην Πλατεία Πλατάνου (σημερινή Συντάγματος) στον περίβολο του παλαιού τζαμιού . Η θέση δεν ήταν τυχαία. Στο Παλιό Τζαμί λειτουργούσε δημοτικό σχολείο αρρένων. Η τοποθέτηση, λοιπόν, του μνημείου ενός ήρωα της Επανάστασης αλλά και το επίγραμμα [5] που υπήρχε σ’ αυτό λειτουργούσαν ως στοιχεία φρονιματισμού για τους μικρούς μαθητές ....

Η τελετή ήταν πάνδημη. Μάλιστα το Δημοτικό Συμβούλιο έλαβε απόφαση:

«όλοι οι Δημόται να κλείσωσιν την ημέραν της τελετής τα εργαστήριά των και να παρευρεθώσιν κατά την προσδιορισθησομένην ώραν εις την εκκλησίαν του αγίου Γεωργίου ακολουθήσοντες μετά την τελετήν την συνοδείαν μέχρι του Μνημείου».

Γράφει ο Μιχαήλ Λαμπρυνίδης για την τελετή:

«Η επιμνημόσυνος ακολουθία εψάλη τη 13η Μαΐου εν τω Ναώ του Αγίου Γεωργίου, μεθ’ ην ο αείμνηστος του Γένους Διδάσκαλος και Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νεόφυτος Βάμβας ωμίλησεν από του Άμβωνος… Μετά τούτο άπας ο ιερός κλήρος μετά των αρχών και του λαού συνώδευσαν τα άρτι εκ του τάφου εξαχθέντα λείψανα του Δημητρίου Υψηλάντου, τεθειμένα εντός πολυτελούς αργυράς κάλπης, εκ του Ναού εις την Πλατείαν του Πλατάνου, όπου ο αδελφός αυτού Γεώργιος παραλαβών ταύτα εν συγκινήσει κατέθηκεν ευλαβώς εις την πενθίμως διασκευασμένην καλλιμάρμαρον λάρνακα του νέου Μνημείου.

Μετά την σφράγισιν του Μνημείου ο νεαρός τότε καθηγητής του Γυμνασίου και έγκριτος ρήτωρ Χαρ. Παμπούκης ωμίλησε προς τον μέχρι ασφυξίας πληρούντα την Πλατείαν λαόν».

Στο Δημοτικό Αρχείο, το οποίο εναπόκειται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους του νομού Αργολίδας, έχει σωθεί σχέδιο εγγράφου με το «Πρόγραμμα της νεκρωσίμου τελετής διά την μετακομιδήν των οστέων του αειμνήστου Στρατάρχου Δημητρίου Υψηλάντου ….. Σ’ αυτό περιγράφεται λεπτομερώς το τυπικό της τελετής, η οποία, απ’ ό,τι φαίνεται, ήταν υποβλητική και μεγαλειώδης.

Το μνημείο μεταφέρθηκε το 1951 στη σημερινή του θέση στην Πλατεία Τριών Ναυάρχων πάλι απέναντι από σχολεία, το Δημοτικό και το Γυμνάσιο.

Συμπερασματικά μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η προσφορά του οίκου των Υψηλαντών στον Αγώνα υπήρξε τεράστια. Ο Μακρυγιάννης την συνόψισε σε μερικές λέξεις: «Έπαθε για την λευτεριάν και θυσιάστη αυτό το σπίτι όλως διόλου».

 

Σημειώσεις

[1] Οι δραγουμάνοι (διερμηνείς) ήταν συνήθως Έλληνες που κατοικούσαν στο Φανάρι, συνοικία της Κωνσταντινούπολης, όπου βρίσκεται το Πατριαρχείο. Συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις με τις δυτικές δυνάμεις και επηρέαζαν σε μεγάλο βαθμό τη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής της αυτοκρατορίας. Επικεφαλής τους ήταν ο Μέγας Δραγουμάνος, άτομο με μεγάλη δύναμη και επιρροή. [επιστροφή στο κείμενο]

[2] Υψηλή Πύλη ή Μεγάλη Πόρτα ονομαζόταν η κυβέρνηση του οθωμανικού κράτους. [επιστροφή στο κείμενο]

[3] Η Βλαχία και η Μολδαβία ήταν ανατολικές παραδουνάβιες περιοχές, στις οποίες η οθωμανική αυτοκρατορία είχε την επικυριαρχία. Ηγεμόνες σ΄ αυτές τις περιοχές διορίζονταν Φαναριώτες. [επιστροφή στο κείμενο]

[4] Θα  πρέπει να σημειώσουμε ότι οι χρονολογίες γέννησης και θανάτου, που έχουν χαραχθεί στη στήλη επί της οποίας έχει τοποθετηθεί η προτομή, είναι λανθασμένες. [επιστροφή στο κείμενο]

[5] ΟΥΚ ΑΘΑΝΑΤΟΥΣ ΣΦΙΣΙ ΤΟΥΣ ΠΑΙΔΑΣ/ ΕΥΧΟΝΤΑΙ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ/ ΑΛΛ ΑΓΑΘΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΚΛΕΕΙ. Που σημαίνει: «Οι γονείς δεν εύχονται να γίνουν τα παιδιά τους αθάνατα, αλλά γενναία και δοξασμένα». [επιστροφή στο κείμενο]


Δημήτρης Χ. Γεωργόπουλος

Ιστορικός –Αρχειονόμος
Ναύπλιο 13 Σεπτεμβρίου 2014

Προσφορές

Προηγ. Επόμ. Σελίδα:
Κατασκευή Δυναμικής Ιστοσελίδας - Δώρο 1.000 επαγγελματικές κάρτες

Κατασκευή Δυναμικής Ιστοσελίδας - Δώρο 1.000 επαγγελματικές κάρτες

Προσφορά Kinisis ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ.: Κατασκευή Δυναμικής Ιστοσελίδας από 390€. Δώρο 1.000 επαγγελματικές κάρτες. Στην τιμή συμπεριλαμβάνεται η...

Πωλείται το nafplioproperties.gr

Πωλείται το nafplioproperties.gr

Πωλείται δυναμική ιστοσελίδα με το domain name nafplioproperties.gr, σχεδιασμένη για επιχείρηση Real Estate, σε Ελληνική και...